Scan jij de weg... of kijk je alleen maar om je heen?

Two drivers. Same eye movement, same head turn, same mirror checks

"Two drivers. Same eye movement, same head turn, same mirror checks.
 One of them is reading the road. The other is waiting for it to shout..."
– Hugh Anderson, Police Driver Training Specialist

Met ons unieke Arrive & Drive™ Crash Course-programma begeleid ik dagelijks internationals en expats die in het bezit zijn van een buitenlands rijbewijs richting het behalen van een Nederlands rijbewijs.

Vrijwel allemaal melden zij zich aan met jaren rijervaring. Maar het hebben van rijervaring is een breed begrip. Want hoe ervaren ben je eigenlijk zodra je in een compleet nieuwe verkeersomgeving terechtkomt? Een nieuwe infrastructuur met andere verkeersregels. Een andere verkeerscultuur en nieuwe verkeerssituaties en weggebruikers die anders reageren dan je gewend bent.

Daarom is het belangrijk dat er de bereidheid én het vermogen is om je rijgedrag aan te passen aan een nieuwe verkeersomgeving. Dat is waarop wij onder andere trainen binnen Arrive & Drive™.
De openheid om bepaalde dingen op een andere manier te bekijken zorgt ervoor dat ik mijn taak als rijinstructrice om internationals veilig te leren omgaan met het Nederlandse verkeer en de exameneisen van het CBR goed kan uitvoeren.

Scan jij de weg... of kijk je alleen maar om je heen?

Op de twee afbeeldingen hierboven zien we twee verschillende bestuurders. Een probleemoplossende bestuurder en een anticiperende bestuurder.

Vanaf de passagiersstoel lijken ze precies hetzelfde te doen. Beiden kijken voortdurend om zich heen.
De probleemoplossende bestuurder beweegt zijn ogen en wacht tot iets zijn aandacht trekt. Pas daarna reageert hij.

Beweging. Contrast. Remlichten.

Het oog neemt het waar, stuurt de informatie naar de hersenen en de hersenen beslissen wat er moet gebeuren. Dat noemen we bottom-up processing. Dit is een manier waarop veel bestuurders autorijden.

In een nieuwe verkeersomgeving ben je hier vaak nog sterker van afhankelijk, omdat je brein daar nog onvoldoende ervaring heeft opgebouwd om risico's vroegtijdig te herkennen en te voorspellen.

De anticiperende bestuurder werkt precies andersom. Zijn brein gebruikt kennis, ervaring en verwachtingen om te bepalen waar een risico waarschijnlijk zal ontstaan. Vervolgens sturen de hersenen de ogen bewust naar die plek, nog voordat er iets te zien is. Dit noemen we top-down processing.

Hij nadert een verkeerslicht dat al een tijdje op groen staat. Het anticiperende brein denkt: controleer de rijstrook voor links afslaand verkeer. Niet omdat daar iets beweegt, maar omdat daar op deze kruising het risico zit. Dat risico zat daar gisteren ook al en zal er morgen waarschijnlijk weer zijn.

De probleemoplossende bestuurder ziet de links afslaande auto pas wanneer deze daadwerkelijk in beweging komt. Op dat moment wordt de beslissing eigenlijk al voor hem genomen.

De anticiperende bestuurder keek daar allang. Reed al in de juiste positie. Had zijn voet al boven het rempedaal. Uiteindelijk gebeurde er niets bijzonders, omdat hij de situatie nooit de kans gaf om een probleem te worden.

Beide bestuurders scannen voortdurend hun omgeving. Maar slechts één van hen doet dat doelgericht.

Met welke bestuurder identificeer jij jezelf? 😊

De probleemoplossende bestuurder?

Jij wacht tot een verkeerssituatie ontstaat en reageert daarna pas. Je lost problemen op, in plaats van ze vóór te zijn.

In het Nederlands verkeer ziet dat er bijvoorbeeld zo uit:

Je ziet de remlichten van je voorganger branden en remt daarna pas.
Je ziet een voetganger een voetgangersoversteekplaats (zebrapad) oplopen en remt abrupt.
Je ziet een auto van rechts naderen bij een gelijkwaardig kruispunt en reageert op dat moment.

Belangrijk om te weten:

Een probleemoplossende bestuurder is niet per definitie een onervaren bestuurder. Veel automobilisten met 10, 20 of zelfs 30 jaar rijervaring rijden grotendeels op deze manier. Het verschil zit dus niet in het aantal jaren achter het stuur, maar in de manier waarop je verkeerssituaties waarneemt en verwerkt.

De anticiperende bestuurder?

Jij gebruikt jouw kennis, ervaring en verwachtingen om te bepalen waar je moet kijken en wat je kunt verwachten, nog voordat zich een verkeerssituatie ontwikkelt.

Je ziet dat het verkeer verderop vertraagt en laat alvast het gas los, nog voordat je voorganger hoeft te remmen.
Je ziet iemand richting het 'zebrapad' lopen en laat alvast het gas los, nog voordat hij of zij oversteekt.
Je weet dat verkeer van rechts voorrang heeft en controleert die richting bewust, ook als er nog geen auto zichtbaar is.

Dus niet alleen het hebben van jarenlange rijervaring zegt iets over jou als bestuurder, maar vooral de manier waarop je denkt terwijl je autorijdt.

Niet wachten tot het verkeer je vertelt wat je moet doen, maar het verkeer lezen voordat het iets zegt. Ongeacht waar ter wereld je aan het verkeer deelneemt.